← Stüdyoya Dön

Stüdyo çalışması · 2026 · Kamusal alan · ÖLÇEK 04 - BİNA

Pazar Gölgesi

Değişen kamusal hayat için hafif örtü.

Pazar Gölgesi: Pazar tezgâhları, açık orta geçit ve terakota servis hattı üzerinde birbirine bağlı üç membran örtü.
AI destekli konsept görselleştirmesi · Ekim 2026

Genel bakış

Üç gözden oluşan membran örtü, mahalle meydanındaki farklı kullanımlara korunaklı bir alan sağlıyor. İnce direkler ve kenar halatları örtüyü taşıyor; alçak seramik servis hattı depolama, su ve yükleme ihtiyaçlarını bir kenarda topluyor. Kalıcı elemanların kenarda yer alması, ortadaki zemini kapalı bir hacme dönüştürmeden pazara, gündelik oturmaya veya küçük bir etkinliğe ayırıyor.

Zemindeki yerleşim değişirken mesnetlerin yeri aynı kalıyor. Pazarın tezgâh sıralarına ve servis erişimine, gündelik kullanımın doğrudan geçişe, etkinliğin ise toplanma ve dağılma alanına ihtiyacı var. Bu ihtiyaçları birlikte düşününce kamusal yol tasarımın önceliklerinden biri oluyor. Esneklik, mobilyanın hareket edebilmesi kadar hangi alanların açık tutulacağına bağlı.

Tasarım sorusu

Bir meydanın kullanımı değişirken ne sabit kalır?

Konum
Mahalle meydanı senaryosu
Müşteri
Bağımsız Fraktal çalışması
Ekip
Fraktal

Kullanımı değişen meydan

Sabit mesnetler / değişen kullanım

Sabit mesnetler / değişen kullanım

Pazar. Tezgâh sıraları üç sabit örtü gözü altında ortada bir geçit bırakıyor. Servis hattı kenarda kalıyor.
Sabit mesnetler / değişen kullanım

Sabit mesnetler / değişen kullanım

Gündelik. Tezgâhlar kaldırılınca aynı örtülü zemin oturma ve açık geçiş için kullanılıyor.
Sabit mesnetler / değişen kullanım

Sabit mesnetler / değişen kullanım

Etkinlik. Küçük sahne ve izleyiciler aynı zemine yerleşiyor; örtünün mesnetleri değişmiyor.

Şematik tasarım çalışması. Boyut ve performans doğrulaması değildir.

Sabit örtü, değişen kamusal zemin

Örtüyü, mesnet düzenini ve zemini ayırmak, sabit strüktürle geçici kullanımların ilişkisini görünür kılıyor. Bu konsept diyagramı programı açıklıyor; membran biçimi, geçiş genişlikleri ve bağlantılar bir sonraki aşamada geliştirilmeli.

Üç gözlü pazar örtüsünü, mesnetlerin yerini, servis kenarını ve zemindeki kamusal yolları ayıran patlatılmış aksonometrik konsept diyagramı. Büyük görüntüle
Üç membran gözünü, direk ve halat düzenini, alttaki pazar yerleşimini ayıran AI destekli konsept diyagramı.
Sabit örtü
Üç göz, örtünün altındaki alanı ve mesnetlerin yerini belirliyor. Çatı biçimiyle zemin kullanımı bu sabit noktaları paylaşıyor; doğrulama yöntemleri ise farklı.
Servis kenarı
Arkadaki hat depolama ve ortak servisler için öneriliyor; tezgâhların yanında açık bir orta alan bırakıyor. Bu hatta erişim gündelik kullanımın yanında yükleme sırasında da kontrol edilmeli.
Kamusal yol
Tezgâhlarla servis kenarı arasındaki geçit bu yerleşimde açık bırakılıyor. Genişliği ve bağlantıları, yaya hareketi, yükleme ve toplanmayla birlikte kontrol edilmeli.

Tasarım Süreci

Üç örtü gözü

Örtü, aynı mesnet düzenini üç göz boyunca tekrarlıyor. Sabit noktalar tezgâh yerleşimini düzenliyor, aradaki yolları da sınırlıyor. Membranın biçimi, kenar halatları ve suyun uzaklaştırılması birlikte geliştirilmeli; çatı zemin planına sonradan eklenen bir yüzey olarak ele alınmamalı.

Tek servis hattı

Depolama, su ve yükleme tek kenarda toplanıyor. Geçici tezgâhlar bu hatta bağlanırken merkez kamusal kullanıma açık kalıyor. Yükleme ve kurulum sırasında da servis hattına ulaşılmalı; meydandan geçen yol kapanmamalı.

Zeminde değişen kullanım

Tezgâh sıraları, gündelik oturma ve küçük sahne aynı örtü altında karşılaştırılıyor. Her düzende kamusal yolun açık kalması ve servis hattına erişim birlikte ele alınıyor. Kullanım değişikliği, yerleşimin yanında kurulum ve toplama sürecini de kapsıyor.

Birlikte düşündüğümüz sorular

Archigram / Instant City

Instant City, geçici kültür programlarının mevcut yerleşime nasıl katılabileceğini araştırıyordu. Bu soruyu bir meydanın gündelik hayatına taşıyoruz: örtü ve servis hattı kalırken mobilya ve etkinlik değişiyor. Çizimler, örtünün biçimi kadar zeminin zaman içindeki kullanımını da takip ediyor.

M+ / The Archigram Archive ↗

Teknik bilgiler

Konseptin programı, tasarım girdileri ve önerilen sistemler.

Çatı sistemi
3 örtü gözü
Kullanımlar
Pazar, gündelik kullanım, küçük etkinlikler
Malzeme Paleti
Açık membran
Hafif, sürekli örtü.
Çelik ve halat
İnce mesnetler ve tanımlı kenarlar.
Taş ve seramik
Dayanıklı zemin ve servis yüzeyleri.
Araçlar

Plan ve kesit çalışması · Şematik mimari çizimler · AI destekli konsept görselleştirmesi

Kamusal alan · Hesaplamalı tasarım · Konsept

Tasarım kararları ve sınırlar

Değişim için sabit düzen

Üç yerleşim aynı taşıyıcı sistemi kullanıyor. Farkları tezgâh sıraları, oturma düzeni ve hareket için açık kalan alanda ortaya çıkıyor.

Servisin yerleşimi

Kalıcı servislerin kenarda toplanması, merkezi farklı buluşmalara ayırıyor. Her düzende servis hattına erişimin çalışması gerekiyor.

Sonraki adımlar

Sabit direkler örtüye tekrarlanabilir bir düzen veriyor; büyük grupların toplanabileceği alanı ve geçişlerin yerini de sınırlıyor. Servisin tek kenarda toplanması ortak zemini açarken bazı tezgâhların servisle arasındaki mesafeyi artırıyor. Merkezin boş olması, tek başına esnek kullanım sağlamıyor; bu denge her yerleşimde çözülmeli.

Önerilen geometriyle birlikte rüzgâr yükleri, membran gerilmesi, ankraj ve drenaj geliştirilmeli. Zeminde ise ölçekli tezgâh yerleşimleri ve bir kurulum denemesiyle erişilebilir geçitler, yükleme yolları ve pazardan gündelik kullanıma veya etkinliğe geçişin gerektirdiği iş kontrol edilmeli.