EN TR
Hesaplamalı Şehircilik Araştırması
Bağlam & Simülasyon06 - BÖLGESimülasyon Çalışması2024-2025

Hesaplamalı Şehircilik

Algoritmaların bir mahalle tasarlamasına izin verdik. Sonra uçtan uca simüle ettik.

Ölçek 1:5000 Semt
Alan 2.4 km²
Ajan 127k simüle
Araçlar Rhino Python
Tür Simülasyon Çalışması
Güncelleme 2026-08
01

Bir mahalleyi nasıl tasarlarsınız?

Geleneksel masterplanning sezgiye dayanır. Mimar deneyim ve örneğe dayalı bir plan çizer. Belki işe yarar. Belki yaramaz. İnsanlar taşınana kadar bilemezsiniz.

Biz farklı bir şey denedik, ve iki iyi sınanmış metodun üstünde durduk. Çok amaçlı aramanın standart evrimsel algoritması NSGA-II bina düzenlemeleri öneriyor; Helbing'in social force çizgisinden gelen ajan tabanlı bir kalabalık modeli, her düzenlemenin içinde 127.000 sanal yayayı yürütüyor. 5.000 düzenlemeyi çelişen hedeflere karşı test ettik: yoğunluğu maksimize et, yürünebilirliği maksimize et, güneş ışığını maksimize et, rüzgârı minimize et.

Algoritma kendi başımıza çizmeyeceğimiz bir şey buldu. Binaları eşit dağıtmak yerine beş mini-merkeze kümeledi. Bu kalıp, Jane Jacobs'ın gelişen mahallelerde gözlemlediğiyle örtüşüyor; ama biz onu hesaplamalı olarak keşfettik. Sonra motoru gerçekle sınadık: mevcut bir İstanbul semtini simüle ettiğimizde akışlarımız, yayımlanmış yaya sayımlarının %13 farkı içinde kaldı.

Yaya akış ısı haritası simülasyonu

127.000 Ajan: Her renkli nokta simüle edilmiş bir kişi. Isı haritası nerede toplandıklarını gösteriyor.

02

Kuramsal Çerçeve

01

Evrimsel Optimizasyon

NSGA-II algoritması tasarım alanını keşfeder. İnsan önyargısı olmadan çelişen hedefleri dengeleyen çözümler bulur.

02

Ajan Tabanlı Simülasyon

Gerçekçi davranışlara sahip 127.000 sanal yaya. Yürürler, alışveriş yaparlar, işe giderler. Kalıpları tasarım kusurlarını ortaya çıkarır.

03

Çok Amaçlı Denge

Yoğunluk, yürünebilirlik, güneş ışığı, rüzgar konforu. Algoritma insanların görmekte zorlandığı ödünleşimleri bulur.

04

Mevcut Durum Doğrulaması

Mevcut bir bölgeyi simüle edip yayımlanmış yaya sayılarıyla karşılaştırdık; %13 fark içinde eşleşti. Yöntem umut veriyor.

03

Araştırma Süreci

01

Alan Verisi Topla

Belediye kaynaklarından CBS, trafik sayımları, demografi

02

Ajan Modeli Oluştur

Gözlemlenen davranışa göre kalibre edilmiş 127.000 ajan

03

Evrimi Çalıştır

NSGA-II bir gecede 5.000'den fazla varyantı test eder

04

Doğrula ve Tekrarla

Tahminleri gerçek dünya ölçümleriyle karşılaştır

04

Araştırma Aşamaları

01

Veri Toplama

CBS haritalama, belediye trafik sayımları, yayımlanmış demografik veriler. Optimizasyona dokunmadan önceki gösterişsiz temel iş.

02

Ajan Kalibrasyonu

Yürüme hızları, güzergah seçimleri ve durma kalıpları yayımlanmış yaya-davranışı çalışmalarından kalibre edildi, ve en dürüst yolla, Kadıköy'de yürüyerek sağlaması yapıldı.

03

Evrim Çalışmaları

5.000'den fazla tasarım varyantı bir gecede test edildi. Her biri simüle edildi, puanlandı ve hedeflere göre sıralandı.

04

Doğrulama

Faz 1 senaryosu uçtan uca simüle edildi. Tahminleri yayımlanmış mevcut durum sayılarıyla karşılaştırıyoruz. Şu ana kadar: %87 eşleşme.

Akış diyagramı: evrimsel varyantlar ajan simülasyonuyla test edilip yayımlanmış sayımlarla doğrulanıyor

Evrimleştir, Sonra Yürüt: NSGA-II önerir, 127.000 ajan yargılar, mevcut bir semt de modeli dürüst tutar. Bir gecede 5.000 varyant.

05

Temel Metrikler

127k
Ajan
Simüle edilmiş yayalar
5,000+
Varyant
Tasarım iterasyonları
87%
Doğruluk
Simülasyon vs. yayımlanmış sayılar
2.4 km²
Kapsam
Semt ölçeği
06

Öncü Düşünürler

01

Jane Jacobs

Kentsel Aktivist, 1916-2006

Jacobs yıllarca New York kaldırımlarını izledi. Gelişen sokakların karma kullanım, kısa bloklar ve sokağa bakan gözler gerektirdiğini gördü. Algoritmamız bağımsız olarak benzer kalıplar keşfetti.

02

Christopher Alexander

Mimar ve Teorisyen, 1936-2022

Alexander'ın Kalıp Dili insan davranışından ortaya çıkan tasarım kuralları önerdi. Ajan tabanlı yaklaşımımız bu kalıpları hesaplamalı olarak üretiyor.

03

Jan Gehl

Danimarkalı Kentsel Tasarımcı

Gehl yaya sayımını kentsel araştırma olarak icat etti. Yürünebilirlik metriklerimiz doğrudan onun yöntemlerini genişletiyor.

04

Kevin Lynch

Şehir Plancısı, 1918-1984

Lynch şehirleri okunabilir kılan öğeleri belirledi: yollar, kenarlar, düğümler. Algoritmalarımız onun kriterlerine göre optimize ediyor.

07

Örnek Çalışmalar

Kampüs Masterplanı Konsepti

Konsept çalışma, sipariş edilmedi

50 hektarlık bir üniversite kampüsü senaryosu; kendi konsept çalışmamız üzerinde koşuldu. Binalar 5.000 iterasyon boyunca konumlarını 'buldu'. Akademik binalar arasındaki ortalama yürüme mesafesi modelde %23 azaldı.

50 ha Alan
-23% Modellenmiş Azalma

Kadıköy Mevcut Durum Çalışması

İstanbul, Türkiye

Mevcut bir bölgeyi simüle ettik ve çıktıyı yayımlanmış yaya sayılarıyla karşılaştırdık. %87 korelasyon. Umut verici; tek bölge bir kalibrasyondur, kanıt değil.

87% Doğruluk
127k Ajan

Karşılaştırmalı Analiz

Bir semtin doluluk-boşluk plan etüdü

Geleneksel Masterplan

Mimar Çizer, Şehir İnşa Eder

Örnek ve sezgiye dayalı. Bazen parlak, bazen felaket. İnşaat öncesi test etme imkânı yok.

Deneyim TabanlıTest EdilmemişRiskli
Parametrik tanım etüdü

Parametrik Şehircilik

Kurallar Form Üretir

Grasshopper tanımları varyantlar üretir. Manuelden iyi, ama hâlâ tasarımcı güdümlü.

Kural TabanlıEsnekTasarımcı Güdümlü
Semt içinde simüle edilmiş yaya akış izleri

Ajan Tabanlı Modelleme

İnşa Etmeden Simüle Et

Sanal yayalar tasarımı test eder. Sorunlar temel atılmadan önce ortaya çıkar.

Tahmine DayalıVeri OdaklıTest Edilebilir
Optimize edilmiş semt kütle etüdü

Bizim Yaklaşımımız

Evrimleştir + Simüle Et

Evrimsel algoritmalar seçenekler üretir. Ajan simülasyonları bunları test eder. Sadece doğrulanmış tasarımlar hayatta kalır.

Çok AmaçlıDoğrulanmış%87 Doğru
05

Optimizasyon Sonuçları

100% 75% 50% 25% 0%
92%
85%
78%
67%
45%
Ticari Çekirdek
Karma Kullanım
Konut
Yeşil Tampon
Endüstriyel Kenar

Binalar nerede en yüksek olmalı? Algoritma bunu çözdü.

Senaryo modeli: değerler kendi simülasyon koşularımızdan

08

Temel Bulgular

01

Polisentrik, tek merkezi yener. Hem yoğunluk hem yürünebilirlik için optimize ettiğimizde, algoritma sürekli olarak eşit dağılım değil, 5 mini-merkez üretti.

5 küme optimal
02

Küçük bloklar doğal olarak ortaya çıkar. Yürünebilirlik yeterince yüksek ağırlıklandırıldığında, algoritma 100m çevre altında bloklar üretir. Jane Jacobs haklıydı.

<100m blok
03

Tahmin mümkün görünüyor. Tek bir bölge için simüle ettiğimiz akışlarla yayımlanmış yaya sayıları arasında %87 korelasyon. Kentsel tasarım kanıta dayalı olabilir.

%87 doğruluk
04

Hız önemli. 24 saatte 5.000 varyantı test etmek, insanların asla keşfedemeyeceği tasarım alanlarını keşfedebileceğimiz anlamına geliyor.

24 saatte 5.000
09

Dürüst Sınırlamalar

Veri Bağımlılığı

Çöp girerse çöp çıkar. CBS verilerimiz yanlışsa, tahminlerimiz de yanlış.

Hesaplama Maliyeti

Rüzgar simülasyonu basitleştirilmiş. Semt ölçeğinde tam CFD haftalar sürer.

Davranış Varsayımı

Ajanlar İstanbul'a göre kalibre edilmiş. Farklı şehirler farklı davranabilir.

Zamansal Sınırlama

Statik optimizasyon. Şehirler onlarca yıl boyunca değişir. Modelimiz tek bir anı yakalar.

Veri Bağımlılığı

Doğrulama, tek bir bölgenin yayımlanmış yaya sayılarına dayanıyor. Tek bölge bir kalibrasyondur, kanıt değil.

Kaynaklar ve Veri Setleri

Literatür

Deb ve ark., A Fast and Elitist Multiobjective Genetic Algorithm: NSGA-II (2002)

IEEE Trans. Evolutionary Computation. Bu çalışmanın üzerinde koştuğu optimizasyon algoritması.

Helbing ve Molnar, Social Force Model for Pedestrian Dynamics (1995)

Physical Review E. Ajan davranış modelimizin soy çizgisi.

Michael Batty, The New Science of Cities (2013)

Akışlar ve ağlar olarak şehirler: onları simüle etmenin kuramsal çerçevesi.

Jane Jacobs, The Death and Life of Great American Cities (1961)

Algoritmamızın yeniden keşfedip durduğu gözlemler: karma kullanım, kısa bloklar, mini-merkezler.

Kevin Lynch, The Image of the City (1960)

Yollar, kenarlar, düğümler, işaret öğeleri: puanladığımız okunabilirlik kriterleri.

Jan Gehl ve Birgitte Svarre, How to Study Public Life (2013)

Doğrulamada kullandığımız yaya verilerinin arkasındaki sayım yöntemleri.

11

Sonuç

Kentsel tasarımın tahmin yürütme olması gerekmiyor. 127.000 simüle edilmiş yaya ve yayımlanmış sayılarla %87 eşleşmeyle, mahalleler daha kimse inşa etmeden test edilebilir. Algoritma Jane Jacobs'ın tanımladığı kalıpları buldu, ama bunları hesaplamalı olarak buldu. Planlamanın geleceği bu.

Sınırlamalar

  • Boş alanlar için en uygun
  • Şimdilik statik model

Gelecek Yönelimler

  • Metropoliten ölçek genişleme
  • Gerçek zamanlı izleme entegrasyonu